Ngoại truyện: Đoạn thối ký

Tôi tên là Thôi Chí Hạo, xếp thứ ba trong nhà họ Thôi ở Kim Lăng. Người trong thành Kim Lăng gọi tôi là Thôi tam công t.ử, người ở trường Nghệ thuật Bắc Bình gọi tôi là thầy Thôi, Tống Thiến gọi tôi là anh Chí Hạo. Tô Chí Thành gọi tôi là — đại khái gọi tôi là “thằng họ Thôi kia”. Chân tôi từng bị gãy một lần. Không phải tự mình ngã, mà là bị người ta đ.á.n.h gãy. Người đ.á.n.h gãy chân tôi chính là Tô Chí Thành.

Mùa thu năm đó, Tống Thiến nhờ tỳ nữ từ nhà họ Tô đến tìm tôi. Tỳ nữ của cô ấy nói: “Anh Chí Hạo, giúp cô ấy với.” Tôi không hỏi giúp cái gì, chỉ nói được. Sau này tôi mới biết, thứ cô ấy muốn là t.h.u.ố.c tránh thai. Loại sản xuất tại Đức, chợ đen Thượng Hải mới có. Lúc đó tôi không biết, chút t.h.u.ố.c này lại lấy đi cái chân của tôi.

Thuốc đưa đến tay cô ấy chưa được mấy ngày, Tô Chí Thành đã tìm đến tận cửa rồi. Buổi chiều hôm đó, tôi đang sửa tranh cho học sinh trong họa thất thì cửa bị đẩy ra. Anh ta đứng ở cửa, mặc quân phục, không đội mũ. Phía sau có hai phó quan đi theo, đứng ở hành lang, không vào trong. Trong họa thất rất yên tĩnh, học sinh nhìn anh ta, rồi lại nhìn tôi, không dám thở mạnh. Tôi đặt b.út vẽ xuống. “Tô thiếu soái, có việc gì sao?” Anh ta không nói gì, bước vào trong, đứng trước mặt tôi. Anh ta cao hơn tôi nửa cái đầu, vai rất rộng, đứng đó như một bức tường. Những bức tranh, những bức tượng thạch cao, những màu vẽ đủ loại trong họa thất bỗng nhiên đều trở nên nhẹ bẫng.

“Thuốc là do cậu làm sao?” Anh ta hỏi.

Tôi không nói gì.

“Thuốc tránh thai. Sản xuất tại Đức. Cậu giúp cô ấy lấy sao?”

Tôi nhìn vào mắt anh ta, đôi mắt đó rất đen rất trầm, như nước hồ mùa đông. “Phải.” Tôi nói. Anh ta nhìn tôi, nhìn rất lâu. Sau đó anh ta cười. Nụ cười đó lạnh như đao. “Thôi Chí Hạo, cậu có biết đó là t.h.u.ố.c gì không?” “Biết.” “Cậu có biết cô ấy lấy để làm gì không?” “Biết.” “Cậu có biết cô ấy là vợ tôi không?”

Tôi không nói gì. Anh ta bước lên một bước, rất gần, gần đến mức tôi có thể ngửi thấy mùi t.h.u.ố.c s.ú.n.g trên người anh ta. “Cô ấy là vợ của Tô Chí Thành tôi. Thân thể cô ấy là của tôi, bụng cô ấy là của tôi, cô ấy có sinh con hay không cũng là do tôi quyết định.” Giọng anh ta rất bình thản, bình thản như đang nói thời tiết hôm nay khá tốt. “Cậu là cái thớ gì chứ?”

Máu trong người tôi sôi lên. “Tô thiếu soái, Tống Thiến là một con người. Không phải là đồ vật của anh. Cô ấy có muốn sinh con hay không là chuyện của chính cô ấy. Anh không có quyền —” Lời chưa nói xong, nắm đ.ấ.m của anh ta đã tới rồi. Cú đ.ấ.m đó nện vào mặt tôi, cả người tôi bay ra ngoài, va vào giá sách. Giá sách đổ xuống, sách rơi vãi đầy đất, đỏ xanh vàng tím lẫn lộn vào nhau như một bức tranh hỗn loạn. Tôi nằm trên đất, khóe miệng có m.á.u. Anh ta bước tới, đứng trước mặt tôi. “Đứng dậy.”

Tôi đứng dậy. Lại một cú đ.ấ.m nữa. Lần này là vào bụng dưới, đau đến mức tôi gập người lại. Anh ta túm lấy cổ áo tôi, nhấc bổng tôi lên. “Thôi Chí Hạo, tôi nhịn cậu lâu rồi. Từ Kim Lăng nhịn đến Thượng Hải, từ Thượng Hải nhịn đến tận bây giờ. Cậu tặng cô ấy tập tranh, tặng đĩa hát, tặng t.h.u.ố.c tránh thai. Cậu tưởng tôi không biết sao?” Đôi mắt anh ta đỏ ngầu. “Cậu là cái thớ gì chứ? Cậu dựa vào cái gì?”

Tôi nhìn anh ta, m.á.u ở khóe miệng chảy xuống. “Tô thiếu soái, tôi không phải là kẻ thù của anh. Anh đ.á.n.h mất cô ấy là do anh không hiểu cô ấy, không biết nói, không biết làm. Anh đẩy cô ấy ra xa, lại trách cô ấy không hiểu. Tô thiếu soái, trên đời này không có ai đương nhiên phải hiểu ai cả. Anh không nói, sao cô ấy biết được?” Tay anh ta buông lỏng ra. Tôi rơi xuống đất, tựa vào tường, thở hổn hển. Anh ta đứng trước mặt tôi, cúi đầu, không biết đang nghĩ gì. Một lúc lâu sau, anh ta lên tiếng.

“Cậu nói đúng. Tôi không biết nói, không biết làm. Tôi đã đ.á.n.h mất cô ấy rồi.” Anh ta ngồi xổm xuống, nhìn vào mắt tôi. “Nhưng tôi không có cách nào khác.” Vành mắt anh ta đỏ lên. “Tôi ở tiền tuyến đ.á.n.h giặc, ngày nào cũng có người c.h.ế.t, ngày nào cũng có người ngã xuống. Tôi chỉ còn có cô ấy thôi. Nhưng cô ấy không cần tôi. Cô ấy hận tôi. Cô ấy thà uống t.h.u.ố.c cậu đưa, cũng không muốn có con của tôi. Tôi không có cách nào khác.”

Tôi nhìn anh ta, bỗng nhiên cảm thấy anh ta không phải là vị Tô thiếu soái sát phạt quyết đoán kia, chỉ là một người đàn ông không biết cách yêu. Vụng về, cố chấp, kìm nén tất cả tình cảm trong lòng, kìm nén đến cuối cùng, khiến chính mình cũng phát điên. Tôi thở dài một tiếng. “Tô thiếu soái, anh về đi. Chuyện t.h.u.ố.c men là lỗi của tôi. Tôi không nên giúp cô ấy. Nhưng nếu anh thực sự muốn giữ cô ấy lại, thì hãy đối xử tốt với cô ấy. Không phải là nhốt cô ấy lại, mà là đối xử thật tốt với cô ấy.”

Anh ta không nói gì, đứng dậy, rời đi. Đi đến cửa, dừng lại, không quay đầu.

“Thôi Chí Hạo.”

“Vâng.”

“Cái chân của cậu —”

Anh ta đi rồi. Cánh cửa đóng lại sau lưng. Trong văn phòng rất yên tĩnh. Bảo vệ đã sớm bị khống chế, chỉ còn lại một mình tôi ngồi trên đất, tựa vào tường. Khóe miệng vẫn đang chảy m.á.u, bụng dưới đau dữ dội. Tôi tưởng là không sao rồi. Nhưng ngày hôm sau, chân bắt đầu đau.

Sau này tôi mới biết, hai cú đ.ấ.m đó của Tô Chí Thành, một cú vào mặt, một cú vào bụng dưới, cái thứ ba — là chân. Không phải nắm đ.ấ.m, mà là báng s.ú.n.g. Lúc anh ta đi, dừng lại ở cửa một lát, tôi cứ tưởng anh ta muốn nói gì đó, hóa ra là đang nhắm b.ắ.n. Cú nện bằng báng s.ú.n.g đó trúng vào đầu gối, xương gãy rồi. Tôi nằm trên đất, nghe thấy tiếng anh ta đóng cửa. Sau đó là một câu nói, cách cánh cửa, trầm đục. “Thôi Chí Hạo, cái này là đ.á.n.h thay cô ấy.”

Tôi nằm viện ba tháng. Bác sĩ nói, xương nát rồi, y thuật trong nước không nối lại được. Phải ra nước ngoài. Nhà họ Thôi tuy không còn như trước, nhưng tiền chữa chân cho tôi thì vẫn có. Tôi đi Mỹ, ở trong một bệnh viện tại San Francisco suốt ba năm. Phẫu thuật làm hai lần, vật lý trị liệu làm một năm rưỡi. Bác sĩ nói, có thể đi lại, nhưng không thể chạy, không thể nhảy, không thể leo núi. Tôi nói, đi được là tốt rồi. Tôi không leo núi.

Ba năm đó, tôi đã nghĩ rất nhiều. Nghĩ về Tống Thiến, nghĩ về Tô Chí Thành, nghĩ về gói t.h.u.ố.c tránh t.h.a.i đó, nghĩ về cú nện bằng báng s.ú.n.g đó. Tôi nghĩ, có phải tôi đã làm sai rồi không? Không nên giúp cô ấy lấy t.h.u.ố.c, không nên xen vào chuyện của họ. Cô ấy là vợ anh ta, trong bụng cô ấy là con anh ta, tôi là cái thớ gì chứ? Một người ngoài, một văn nhân ngay cả s.ú.n.g cũng cầm không vững. Tôi dựa vào cái gì mà tranh với anh ta? Nhưng tôi cũng đang nghĩ, nếu anh ta không đối xử với cô ấy như vậy, nếu anh ta không nhốt cô ấy lại, nếu anh ta biết nói, biết làm, biết nói với cô ấy rằng “tôi quan tâm đến em” — thì sao cô ấy lại chạy chứ?

Nhưng anh ta không nói. Anh ta chỉ biết dùng báng s.ú.n.g.

Ngày xuất viện, ánh nắng rất đẹp. Tôi đứng trước cửa bệnh viện, chống gậy, nhìn bầu trời San Francisco. Xanh ngắt, rất xanh. Không có khói s.ú.n.g, không có tiếng pháo. Nhưng trong lòng tôi, có một nơi nào đó trống rỗng. Không phải vì cái chân, mà là vì cô ấy. Cô ấy vẫn khỏe chứ? Có con chưa? Anh ta còn bắt nạt cô ấy không?

Sau này, tôi về nước. Không về Kim Lăng, mà đến Bắc Bình. Dạy tài chính ở đại học. Sinh viên rất thích tôi, nói thầy Thôi tính tình tốt, giảng bài hay, chân không tốt. Chân không tốt là thật. Đi nhiều sẽ đau, đứng lâu sẽ đau, ngày mưa càng đau hơn. Có đôi khi đau dữ dội, tôi lại nhớ đến Tô Chí Thành. Nhớ dáng vẻ anh ta đứng trong văn phòng ngân hàng của tôi, mắt đỏ ngầu, nói “tôi không có cách nào khác”. Lúc đó tôi thấy anh ta là kẻ điên. Bây giờ nghĩ lại, anh ta không phải kẻ điên, mà là kẻ ngốc. Một kẻ ngốc không biết nói, không biết làm, chỉ biết dùng báng s.ú.n.g. Nhưng kẻ ngốc đó thực sự yêu cô ấy.

Rất nhiều năm sau, tôi quyết định vẫn viết một lá thư cho Tống Thiến, bởi vì tôi thấy không công bằng.

Tống Thiến: Chân không thuận tiện, không đi thăm mọi người được. Thay tôi nói với Tô thiếu soái một tiếng, cái chân nợ tôi không cần trả nữa. Bảo anh ta đối xử thật tốt với em. Nếu không tôi vẫn có thể chống gậy đi tìm anh ta đấy.

Cô ấy hồi âm rồi, trên tờ giấy thư chỉ có một dòng chữ, là do Tô Chí Thành viết.

Thôi Chí Hạo, cậu cứ thử xem.

Tôi cười. Cười rồi nước mắt lại rơi xuống. Không phải vì cái chân, mà là vì cô ấy. Cuối cùng cô ấy cũng ổn rồi. Cô bé hoạt bát thuần khiết trong thành Kim Lăng năm nào, vị thiếu phu nhân bị nhốt trong Tây Uyển năm nào, người đàn bà mặc bộ sườn xám màu trắng trăng bên bờ sông Seine năm nào, người mẹ liều mạng sinh con trong phòng đẻ năm nào. Cô ấy cuối cùng cũng ổn rồi. Được người ta yêu thương, được người ta xót xa, được người ta nâng niu trong lòng bàn tay. Như vậy là đủ rồi.

Còn cái chân này của tôi, gãy thì gãy thôi. Đáng giá.