01

Ta xuất thân từ nhà họ Khổng, thế gia trăm năm thanh lưu, nhưng chỉ là một chi bên.

Phụ thân là biên tu lục phẩm, cư ngụ tại huyện Lam Điền dưới chân núi Chung Nam, trông coi mấy quyển kinh thư phủ bụi trong huyện học.

Người người đều nói, Khổng gia là ngọn thương biết ẩn mình dưới thiên quyền.

Bất luận các chi bên ở cách xa đến đâu, quy củ của Khổng thị vĩnh viễn không hề lơi lỏng.

Cứ mỗi năm một lần, tuổi tác, dung mạo, tính tình, học nghiệp của con cháu các phòng các chi, thậm chí nhũ danh của hài nhi mới sinh, đều phải được chép tay chỉnh tề, dâng về chi chính ở Trường An.

Phụ thân bảo, đó là trọng sự bậc nhất để giữ vững gốc rễ của đại thụ trăm năm Khổng gia.

Hoàng quyền sở dĩ tín nhiệm nhà họ Khổng, chính vì Khổng thị nghiêm khắc tự giám, chẳng nể tình thân.

Cho nên, trong tờ tấu dâng lên, không được có nửa phần dối trá khoe khoang.

Bất kể là chi chính hay chi bên, nếu bị phát hiện không giống với sự thực, ắt sẽ nghiêm trị.

Tộc trưởng đích thân mở từ đường, cáo với liệt tổ liệt tông, đem việc làm giả ghi vào gia phả, đồng thời phát văn thư thông báo tộc môn, chính thức bị trục xuất.

Nếu tình tiết nghiêm trọng, còn phải tấu lên cung đình, biểu thị quyết tâm nghiêm chỉnh gia môn, tuyệt không dung túng.

Người bị trục xuất không đến nỗi c.h.ế.t đói rét mướt.

Nhưng trên đường làm quan hay cưới gả, coi như hoàn toàn tiêu tan.

Mất đi sự che chở của Khổng gia, mọi mối giao hảo từng nương nhờ trước đó đều tan thành mây khói.

Kẻ khác e sợ mà tránh xa, chỉ sợ vướng tiếng bất tín.

Năm ta lên năm, đầu xuân năm ấy, sổ tông vừa dâng lên chưa bao lâu, liền bị Thái hậu điểm danh.

Phụ thân cứ cầm mãi bức gia thư in hoa văn phượng hoàng, xem đi xem lại suốt mấy lượt.

Trưởng bối từ Trường An đến cười ha hả vỗ vai phụ thân, nói rằng ông sinh được một đứa con gái tốt, sau này ắt sẽ tiền đồ vô lượng.

Thái hậu Khổng Như Chương, xuất thân từ chi chính, phong tư tuyệt thế.

Mười lăm năm trước, hoàng thượng đăng cơ, Khổng tướng – ngoại tổ của người – thuận thế lui về, được phong làm An Định công.

Kể từ đó, Khổng thị không còn nữ nhi nào nhập cung, đến cả đương kim hoàng hậu cũng không phải xuất thân từ dòng họ mình.

Mãi đến khi thái t.ử hạ sinh, Thái hậu nương nương tuổi tác ngày một cao.

Chốn thâm cung quạnh quẽ, nỗi nhớ nhà cũng tăng dần theo năm tháng.

Ta lúc ấy mới năm tuổi, chưa hiểu nổi trọng lượng của bức gia thư ấy.

Chỉ nhớ phụ thân ngồi suốt một đêm trong thư phòng, không chợp mắt.

Ngày hôm sau, trước khi lên xe ngựa, phụ thân nhìn ta rất lâu.

Chỉ để lại một câu: "Lan nhi, nhớ kỹ. Nên nghe nhiều, nên nhìn nhiều, nói ít một chút. Việc không biết, thì cứ nói là không biết."

Phụ thân bế ta lên xe ngựa đến từ Trường An, dịu dàng xoa đỉnh đầu ta.

Mẫu thân muốn đưa cho ta một gói vải nhỏ, nhưng trưởng bối từ Trường An mỉm cười nói:

"Tiểu thư lần này đi là gặp đại vận, trong cung thứ quý lạ gì cũng có, mấy vật tầm thường này, cứ để lại trong nhà thì hơn."

Thế là ta lên đường đến Trường An, chẳng mang theo vật gì, đến con hổ vải ta thương nhất cũng chẳng đem theo.

02

Xe ngựa tiến qua cung môn, cắt đứt hoàn toàn sự náo nhiệt nơi phố thị.

Băng qua từng lớp hành lang cửa ngõ, cuối cùng đến Thọ Khang cung, nơi Thái hậu nương nương ngự ở.

Ta được dẫn đến trước chính điện, đứng chờ ngoài cửa một hồi.

Trong đầu chợt vang lên lời phụ thân dặn dò: “Gặp chuyện chớ hấp tấp.”

Ta liền trấn tĩnh lại, rồi mới cất bước qua ngưỡng cửa cao kia.

Trong điện ánh sáng dịu nhẹ, Thái hậu nương nương tựa người nơi sạp ấm bên cửa sổ, tay cầm một quyển sách.

Nghe tiếng động, người ngẩng mắt nhìn sang.

Khoảnh khắc đó, ta mới hiểu thế nào là phong hoa vạn phần.

Người không hề già, dung nhan diễm lệ, khiến kẻ đối diện không dám nhìn thẳng.

Thái hậu nương nương đặt quyển sách xuống, không lập tức mở lời, chỉ lặng lẽ quan sát ta.

Ta chưa từng học quy củ trong cung, đành đứng giữa đại điện, đoan chính quỳ xuống dập đầu.

“Thần nữ Khổng Tĩnh Lan, tham kiến Thái hậu nương nương.”

Dập đầu, chắc là không sai được.

“Đứng dậy đi.” Thái hậu nương nương lên tiếng, thanh âm ôn hoà, trong mắt còn hiện lên ý cười nhàn nhạt.

“Quả là đứa nhỏ trầm ổn, lại đây gần một chút.”

Ta đứng dậy, bước lên trước hai bước, liền bị Thái hậu nâng cằm lên.

“Dung mạo thật tốt, giữa hàng mi cũng mang theo khí độ trầm tĩnh.”

“Cả người đều có phong độ, chẳng giống như dưỡng ra từ nhà một vị biên tu lục phẩm.”

Người thu tay về, hơi tựa người ra sau: “Có sợ không?”

Ta thành thật theo lòng mình, khẽ gật đầu, rồi lập tức lắc đầu.

“Lần đầu đến nơi xa lạ, có phần rụt rè. Nhưng nương nương hiền hoà, thần nữ liền không sợ nữa.”

Lời này tuy ngây ngô, nhưng là thật lòng.

Thái hậu nghe vậy, ý cười nơi đáy mắt càng thêm sâu sắc.

“Sợ là chuyện thường tình. Từ nay về sau, nơi này chính là nhà của ngươi. Đi theo Hà thượng nghi, học cho tốt quy củ, cũng tiện ở lại bầu bạn cùng ai gia.”

Người ngưng một chút, quay sang Hà thượng nghi: “Đưa nàng đi an trí đi. Cứ ở Tẩy Ngọc Hiên cạnh Tây Noãn Các, gần ai gia một chút.”

Ta lại dập đầu lui xuống, theo Hà thượng nghi rời khỏi.

Suốt một năm sau đó, ta đi theo Hà thượng nghi, học duy nhất một việc, là quy củ.

Hà thượng nghi là người trầm mặc nghiêm khắc, ánh mắt như thước thẳng, luôn nhìn ra được chỗ nào trên người ta chưa ổn.

Hễ sai là làm lại, mười lần, trăm lần, cho đến khi hoàn hảo không tì vết, không thể bắt bẻ lấy một điểm.

Ban đầu đầu gối ta bầm tím, cánh tay nhức mỏi không nhấc nổi, đêm đến len lén nhớ gió núi Lam Điền tự do thuở trước, mắt liền ươn ướt.

Nhưng ta vẫn nhớ lời phụ thân, lại càng nhớ câu nói của Thái hậu: “Nơi này chính là nhà của ngươi.”

Vì thế ta chỉ có thể c.ắ.n răng chịu đựng, không than nửa lời, lặng lẽ rèn luyện.

Thỉnh thoảng, Thái hậu sẽ triệu ta đến.

Có khi là hỏi han chuyện thường ngày, có khi để ta hầu bên nghiên mực b.út giấy.

Phần nhiều chỉ là để ta ngồi bên, nghe người cùng các nữ quan bàn chuyện trong cung, biến động triều chính.

Những lời nói ẩn giấu huyền cơ, mối quan hệ sau từng cái tên, phần lớn ta chưa hiểu, nhưng vẫn cố gắng ghi nhớ trong lòng.

Thái hậu đôi khi liếc sang, thấy ta dáng ngồi đoan trang, thần sắc chuyên chú, liền không hỏi thêm nữa.

Mười hai tháng trôi qua, cuối cùng ta nghe được hai chữ “tạm ổn” từ miệng Hà thượng nghi.

Đó là lần đầu tiên bà dành cho ta lời khẳng định.

“Nửa ngày còn lại cô nương hãy nghỉ ngơi cho tốt. Từ ngày mai, phải học về phẩm cấp và cung vụ, cần phải toàn tâm toàn ý, không thể có nửa điểm sơ suất.”

Ta cúi người hành lễ, đáp: “Tĩnh Lan đã ghi nhớ.”

Kể từ hôm ấy, Hà thượng nghi không còn chỉ sửa dáng vẻ của ta nữa.

Bà có một quyển sách dày, bên trong ghi chép chi chít các chủ vị, phi tần trong hậu cung.

Danh sách nữ quan, nội thị có mặt mũi, cho đến cả thân thích quý tộc có liên hệ mật thiết với tiền triều.

Họ tên từng người, xuất thân, gia thế, năm nhập cung, có con hay chưa, tính tình sở thích ra sao.

Thậm chí cả mối giao hảo hay hiềm khích với ai, cũng đều được liệt kê tường tận.

03

Hà thượng nghi lật quyển sách, bắt đầu từ trang đầu tiên ghi tên Khổng thị.

“Nơi đây không phải chỉ để cô nương học thuộc, mà là để cô nương hiểu rõ, trong cung này, một người chưa bao giờ chỉ là một người.”

“Sau lưng các nàng là phụ tộc, là mẫu tộc, là vinh sủng thăng trầm. Hiểu được những điều này, mới biết ai có thể lại gần, ai nhất định phải tránh xa, lời nào có thể nói, lời nào nghe rồi cũng phải coi như chưa từng nghe thấy.”

Ban ngày, ta theo bà xử lý các việc vặt trong Thọ Khang cung.

Bà dạy ta xem sổ sách, cùng với các thiệp mời từ các cung khác gửi tới, dạy cả về quy tắc và từ ngữ dùng trong đó.

Thỉnh thoảng bà hỏi: “Đây là lễ Thái hậu ban cho Trần Chiêu nghi, cớ sao lại hậu đãi hơn hai phần so với Lý Quý nhân?”

Ta dựa theo quy chế trong cung, thật thà đáp: “Bởi Trần Chiêu nghi đã sinh công chúa, phẩm vị lại cao, theo cung quy, kẻ sinh hoàng tự ắt được ban thưởng hậu hĩnh để tỏ lòng khích lệ.”

Hà thượng nghi lại hỏi vặn: “Nếu theo lẽ đó, Lưu Quý phi cũng có hoàng t.ử, sao lần này ban thưởng lại không bằng Trần Chiêu nghi? Trong cung người sinh con chẳng ít, cớ sao riêng lần này lại có sự khác biệt?”

Ta nghẹn lời, lúc này mới hiểu, điều ta học được về quy củ chỉ là lớp vỏ ngoài.

Quan hệ thực sự, phép tắc thực sự, tất cả đều giấu trong quyển sách dày kia.

Danh là sổ phi tần, thực chất là nhân tình thế thái.

Trần Chiêu nghi tuy sinh công chúa, nhưng đã lâu không được sủng ái, gia tộc lại sa sút.

Thái hậu hậu đãi nàng, không chỉ vì công chúa, mà còn để người trong cung không dám khinh thường mẹ con nàng, là một sự bảo hộ ngầm.

Còn Lý Quý nhân đang được sủng ái, nếu ban thưởng quá hậu hĩnh thì dễ khiến lục cung đố kỵ, cũng dễ khiến nàng kiêu ngạo, thưởng vừa phải là đủ.

Về phần Lưu Quý phi, cha huynh nàng có thế lực trong triều, nhà mẹ đẻ lại âm thầm chu cấp không ít, nên không cần Thái hậu phải nhọc lòng.

Bà khẽ lắc đầu: “Xem và nghe thôi là chưa đủ.”

“Từ hôm nay, mỗi tối sau bữa cơm, cô nương ngủ muộn nửa canh giờ, chép lại hai chương trong quyển này. Trước khi chép đủ mười lần, đừng đến nghe ta nói chuyện nữa.”

Ta bỗng chột dạ, không dám cãi, cúi đầu đáp: “Vâng.”

Đêm xuống, ta ngồi bên án, từng nét từng chữ, chép lại những mạng lưới quan hệ rối rắm này.

Hà thượng nghi ngồi cách đó không xa, dưới ánh đèn đơn, lặng lẽ làm việc may vá.

Chép đến trang thứ bảy, ta mệt rã rời, cổ tay đau đến không chịu nổi.

Trong lúc lơ đãng, một giọt mực rơi xuống trang giấy vừa viết xong.

Ta giật mình, vô thức liếc nhìn Hà thượng nghi.

Bà đặt việc trong tay xuống, bước tới.

“Ngươi thấy khổ, thấy khó, phải không?”

Bà không đợi ta trả lời, tự mình nói tiếp: “Thái hậu nương nương khi bằng tuổi ngươi, đã bắt đầu theo Tể tướng phu nhân học quản gia rồi.”

Bảy tuổi... đã quản gia? Bà như nhìn thấu vẻ kinh ngạc trong lòng ta, nhẹ giọng nói: “Thái hậu nương nương là trưởng nữ dòng chính của Khổng thị, những điều cần học, vốn dĩ đã nhiều hơn người khác, cũng phải tinh tường hơn người khác.”

“Người biết cầm thìa trước, học chính là quy củ trên bàn ăn. Lúc biết cầm b.út, luyện viết không phải là thơ văn, mà là gia phả và danh lục triều thần.”

Ta không khỏi nhíu mày: “Chẳng phải... có hơi sớm sao?”

Trước khi nhập cung, phụ thân cũng mời phu t.ử đến dạy, nhưng sau khi hoàn thành bài vở, ta còn được chơi đùa dưới khung xích đu.

Chưa từng có ngày nào giống như bây giờ, vừa mở mắt đã là quy củ ràng buộc.