Tô Du nghỉ hưu ở tuổi năm mươi lăm, sau khi nghỉ hưu lại được mời quay lại giảng dạy tại Đại học Lâm nghiệp Thủ đô, bà tu sửa lại căn nhà nhỏ kiểu tứ hợp viện rồi cùng Ninh Tân dọn vào ở. Việc kinh doanh vận tải ở phía Tây Bắc ông đã bàn giao cho nhân viên cũ quản lý, mỗi tháng đi kiểm tra một lần. Hơn nữa, đối tác một bên là Cục Lâm nghiệp, một bên là vốn đầu tư nước ngoài, trong sa mạc đều là người quen nên cũng không sợ người đó giở trò quấy phá.

“Bà nội, cháu đến rồi đây.”

Nghe thấy giọng nói non nớt, ông nội vốn không được gọi đã nhanh chân ra đón trước: “Liễu Liễu đến rồi à, cháu ăn cơm chưa?”

“Chưa ăn ạ, muốn đến chỗ ông bà nội ăn.” Người nói là Đại Nha, sau khi chăm sóc Lạc Lạc vào mẫu giáo, chị ấy bị Tô Du thuyết phục đến thủ đô để giúp Tiểu Viễn trông con. Năm 93, Liễu Liễu chào đời, tên khai sinh là Tô Liễu Trì, ngoại hình giống bố, rất được cả gia đình yêu quý, năm nay bốn tuổi.

“Cơm hôm nay là ông nội nấu ạ, bà nội ơi, khi nào bà mới nấu cơm? Bà phải bảo trước cho cháu với nhé, không là cháu đến hụt đấy.”

“Ông nội nấu ăn không ngon sao? Bà nội cháu không nấu cơm đâu, giáo sư Tô là người dạy học, không xuống bếp nữa rồi.” Ninh Tân gắp một miếng thức ăn, cảm thấy hương vị cũng đâu có tệ.

“Cũng ngon ạ, ngon hơn cả bố mẹ cháu nấu.” Vừa nghe thấy bà nội không xuống bếp, cô bé cũng không kén chọn nữa, bê bát húp một ngụm canh lớn, khoa trương thở dài: “Ngon thật đấy, vừa tươi vừa ngon.”

“Đồ lém lỉnh.” Tô Du véo mũi cô bé, hỏi xem hôm nay cô bé muốn đến trường với bà hay đi câu cá với ông nội.

“Đi câu cá đi ạ, chỗ câu cá có mèo nhỏ.”

“Trông chừng con bé đừng để mèo cào, nếu bị xước da thì phải đi bệnh viện tiêm vaccine dại ngay đấy.” Bà dặn dò Ninh Tân, sau đó thu dọn giáo án đến trường. Một tháng nữa bà sẽ đưa sinh viên đi thực tập ngoại khóa, nên giờ phải dạy bù cho xong chương trình.

Hướng đi này là điều bà không bao giờ ngờ tới, chưa từng nghĩ mình có thể giữ chức giáo sư đại học, bà không chắc mình có đủ kiên nhẫn để chịu trách nhiệm với sinh viên hay không, đã từ chối hai lần, nhưng không chịu nổi lời mời tha thiết nên bà vẫn đến. Mọi chuyện không khó như bà tưởng, kinh nghiệm làm việc của bà chính là thứ sinh viên thiếu nhất. Kiến thức trong sách vở đều có thể tự đọc hiểu và dạy được, nhưng những kinh nghiệm bà tích lũy được mới là trân quý nhất.

Mảnh đất sa mạc nơi bà bắt đầu kiểm soát sa mạc hóa sau khi tốt nghiệp đại học, trải qua mười lăm năm bảo dưỡng, giờ đây đã trồng rừng thành công. Những “ruộng cát” được bao quanh đã nhìn thấy lớp đất thổ nhưỡng, hiện tại lại bắt đầu một đợt trồng cây bụi mới.

“Giáo sư Tô, đây chính là hai cái cây mà giáo sư đã trồng cho bố mẹ mình sao? Tấm biển sắt trên cây em đã thấy trên tivi rồi.”

“Đúng vậy, đã năm năm rồi.” Bố mẹ của bà mất năm 92, ông cụ Tô ra đi vào ban đêm, đêm đầu tiên quây linh cữu, bà cụ nói muốn vào phòng ngủ một lát, sau đó thì gọi không tỉnh nữa, hai người đi cách nhau một ngày. Mùa xuân năm sau, bà trồng hai cây liễu cát ở đây, đợi sau khi cây sống, bà viết một bài viết với ý nghĩa kêu gọi mọi người hãy trồng một cái cây để tưởng nhớ những người thân đã khuất.

“Mỗi khi có một người mất đi, trên trời lại có thêm một ngôi sao, nhưng ngôi sao xa quá, đôi khi chúng ta sẽ nhìn nhầm. Chi bằng hãy trồng một cái cây, nó sẽ mãi thuộc về bạn, khi nhớ người thân có thể đến dưới gốc cây hóng mát, có thể tựa vào thân cây, những giọt nước mắt rơi xuống nó đều có thể cảm nhận được.”

Có lẽ quảng cáo công ích này quá cảm động, dù sao mục đích của Tô Du đã đạt được, gần một nửa số người trồng cây bụi ở quanh đây đều là tình nguyện viên.

Nước ta là quốc gia xuất khẩu gỗ lớn, để phát triển kinh tế, nhà nước thầu một phần rừng phòng hộ lấy gỗ cho các doanh nghiệp, quy định là phải khai thác theo hợp đồng, không được vượt giới hạn. Nhưng luôn có những kẻ lén lút muốn làm giàu riêng, vì diện tích rừng phòng hộ rất lớn mà nhân viên tuần tra lại có hạn, việc quản lý vẫn có kẽ hở.

“Phía Tây không được chặt sao? Tôi thấy gỗ bên đó tốt hơn, mà cũng chẳng mấy khi thấy nhân viên chức năng qua lại.”

“Không được, bên đó có người canh chừng, sếp lớn ở trên còn chẳng dám đụng vào. Trước đây có người muốn chặt cây để trồng thứ khác đều bị đánh bật trở lại rồi. Cứ cách hai tháng lại có một người phụ nữ được gọi là giáo sư Tô đến. Nghe nói bà ấy trước đây là Phó cục trưởng Cục Lâm nghiệp, nghỉ hưu thì dạy đại học, con trai bà ấy cũng ở Cục Lâm nghiệp, con dâu là luật sư nổi tiếng, sinh viên bà ấy dạy dỗ cũng đều có bản lĩnh. Đáng ghét nhất là bà ấy còn hở ra là viết bài, nhận phỏng vấn, chẳng ai muốn bị bêu tên trên miệng bà ấy đâu.”

Dưới sự thúc giục của Cây Khắp Sườn Đồi, Tô Du triển khai một công việc khác — biên soạn sách! Đó là sự kết hợp giữa kiến thức lý luận của Cây Khắp Sườn Đồi và kiến thức thực tiễn của bà, rất nhiều nội dung đã vượt quá thời đại, vì những lý luận không có cơ sở thực tế đó đến từ thế giới của Cây Khắp Sườn Đồi, may mà không vội xuất bản, nếu bà không kịp bổ sung, cuốn sách này sẽ để lại cho hậu thế nghiên cứu.

“Cậu đã không có kiếp sau nữa nhỉ.” Tô Du dùng giọng điệu suy đoán để nói ra sự thật.

Cây Khắp Sườn Đồi ừ một tiếng, toàn bộ năng lượng của nó đã dùng hết cho lần đào thoát từ hai mươi tám năm trước, vật chủ của nó chính là Tô Du, đợi khi Tô Du qua đời nó cũng sẽ tan biến.

“Cho nên chị phải sống lâu một chút, sau này tôi làm đồng hồ báo thức nhắc chị đi tập thể dục.”

“Được thôi, không cầu sống thọ trăm tuổi, chỉ cầu sống mà không bệnh không tật.”

“Tôi đưa chị đến thế giới này, chị có bao giờ hối hận không? Dù sao kiếp trước chị đến tận lúc chết vẫn chưa lập gia đình.”

Tô Du lắc đầu, chuyện tốt như vậy ai mà hối hận chứ, cũng chẳng phải yêu tinh mấy ngàn tuổi sống chán rồi. Còn việc độc thân hay kết hôn, những kết quả này đều có điều kiện tiên quyết. Kiếp trước bà vì mối quan hệ của bố mẹ mà nảy sinh tâm lý kháng cự hôn nhân, kiếp này có gia đình bà cảm thấy cũng ổn, có ký ức kiếp trước làm nền tảng, bà ở trong cuộc hôn nhân sống khá tự tại, dù là Ninh Tân hay hai đứa trẻ đều không gây ra rắc rối cho bà. Ma sát nhỏ, mâu thuẫn nhỏ chắc chắn là có, nhưng kiếp trước bà độc thân cũng không phải lúc nào cũng hạnh phúc, nếu không bà đã chẳng có ý định nhận nuôi con.

“Vậy nếu có kiếp sau, chị sẽ độc thân hay kết hôn?”

“Đó không phải là việc tôi nên cân nhắc, đó là việc mà tôi của kiếp sau nên lo. Dù sao bất kể là sự độc thân của kiếp trước hay sự kết hôn của kiếp này, tôi đều không hối hận. Nếu quay lại kiếp trước tôi vẫn sẽ tiếp tục độc thân, còn kiếp này nếu bắt đầu lại từ đầu tôi vẫn sẽ chọn kết hôn.”

Nói cũng như chưa nói ấy, Cây Khắp Sườn Đồi im lặng không hỏi nữa.